NSO

NSO’nun özel röportajında Kamışlı’daki Tay semti bir gaz karaborsası ve özelliklerde oynamanın yeridir

Suriye kuzeyi Kamışlı şehrinin Esad güçleri kontrolündeki Tay semtinde satışa sunulan gaz tüpü

PYD militanlarının Haseke’deki tüm gaz kuyuları ile El Süveydiye bölgesindeki gaz üretim fabrikasını kontrol ettiğine rağmen kontrolündeki bölgelerin çoğu gazın bulunmaması ve günlerce kesilmesinden çekmektedir.

Haseke kırsalı Kamışlı şehrinde Öz Yönetim kontrolü altındaki çoğu semtin uzun süreler gazı bulamamasına rağmen rejim kontrolündeki Tay semtinde (semt sakinlerinin çoğunluğunu oluşturan Tay kabilesine nispeten) ihtiyaç fazlası bulunmaktadır. 

Tay semti Kamışlı şehrinin bölgelerinden biri olup güneydoğu taraflarında konum almakta, Tay, Zennud ve el Makasım olmak üzere 3 mahalleden oluşarak El Vahde kavşağından 154. Alay’ın surlarına kadar uzanmakta ve Esad güçleri fili olarak kontrol edilmektedir. Semtte El Muhacirin fırnına yakın Hasan Fadıl okulundan merkez yapan rejime bağlı El Difa El Vatani’nin (Ulusal Savunma) El-lilo merkezi bulunmaktadır.
 

*Tay semtine kadarki gaz yolu ve tüp özellikleriyle oynama

Gaz dolum işlemleri YPG militanlarının kontrol ettiği Haseke kuzeydoğusu Rimelan şehrine yakın El Süveydiye fabrikasında başlayıp her bölgeye belli günler tahsis edilerek ildeki PYD kontrolündeki bölgelere dağıtılmaktadır. PYD yönetimi Kamışlı’daki gaz dağıtımı için Pazartesi ve Perşembe günlerini tahsis etmiş ve her birinde fabrikadan şehre 1200 tüp taşındığına rağmen semtlere dağıtılan ise yaklaşık 500 tüptür. 

Gaz, El Süveydiye’deki gaz dolum fabrikasından Kamışlı şehrine bu işe tahsis edilen araçlarla taşınmaktadır. Tüpler semt konseylerine (Kominler) dağıtılıp PYD yönetimine bağlı Enerji Heyeti görevlileri her defasında bu işe özel bir programla hangi semtlere dağıtılacağını belirlediğine rağmen bu aşama yetkililer ile dağıtım denetleme komisyonu anlaşarak bu semtlere tahsis edilen gaz miktarlarından çalarak tecavüz içermektedir. 

Adını vermemeyi tercih eden vakıf bir kaynak NSO’ya yetkili ve dağıtım denetleme komisyonunun birlikte yardımlaşıp gazdan çalıp her semte tahsis edilen tüp sayısının yarısını yetkililerin depolarında saklayarak Tay semtine göndermeye hazır edilmektedir. Denetleme komisyonu, bunun üstünü örtmek üzere yetkililerden para almaktadır. Diğer yarısı ahaliye dağıtmaktadır. 

Yetkililer, daha sonra dolu tüplerden boş tüplere aktarmak üzere tüp ağırlıklarıyla oynayarak tüm tüplerde ağırlık 23 kg’a getirilmektedir. Ondan sonra Tay semtine yetkililerle çalışan tüccarların birkaç parti halinde küçük araçlarla ya da PYD militanlarına ait El Uvece veya El Vahde Kavşağı barikatına 25 bin SL rüşvet vererek büyük araçlarla girişini gece yapmaktadır. Kamyon büyük ise Birlikler’e ait El Hazne köyü kavşağının barikatından geçirip Hamu köyünden Zabane kavşağına ondan da Tay semtine rejim barikatlarından geçirilmektedir.

NSO’nun edindiği bilgiler, sınırlı sayıda yetkili gazı semte getirebildiğini ifade etmektedir. 3’ü tanınan 5 yetkili vardır. Petrol karşısındaki ana yol üzerinde bayi sahibi Rudi, Azzûz, Tay semtine gazı getiren ilk bayi olup El Anteriye mahallesinde bayi sahibidir. 
 

*Tay Semti, Gazın Karaborsası 

Yetkililer semtin içinden tüccarlarla çalışmakta ancak bu tüccarların en barizi ve en güçlü Zehra el Celu adlı bir kadın olup Tay semtindeki El Makasım mahallesi sakinlerinden Şerabin kabilesi mensubudur. Ahali, çalışmaya başladığında gazı Ebu Cemil’den günlük 10 tüpü geçmeyerek küçük miktarda satın alıp Tay semtinde kat kat fiyatlarla sattığı, ancak işleri ondan sonra gelişerek Ebu Cemil O’na günlük 150-200 tüp ayarlamaya başlamasıyla artık yüzlerce tüplü kamyonları alıp semtte sattığına işaret etmektedir.

Ahali, Zehra’nın gaz işiyle sermaye sahiplerinden biri haline geldiği ki işlerini geliştirerek ekmek, şeker, mazot sattığı ve Ebu Cemil’le kâr ortaklığıyla hayvan yemi ticareti yaptığına vurgu yapmaktadır.

NSO muhabiri Kamışlı’daki bazı ahalinin Ebu Cemil hakkında Tay semtinde gaz sattığına dair şikayet vermesiyle PYD yönetimi ruhsatını aldı ancak ona rağmen arkadaşları vasıtasıyla semte gaz tüpü getirdiğini ifade etti ki bazı ahali Tay semtinin artık karaborsa şeklini alarak bazı tüccar ve nüfuz sahiplerinin Öz Yönetim’in uyguladığı vergilerden uzak uygun gördükleri fiyatlara mallarını satmak üzere kullanmaktadır.

Başka tüccarlar da Tay semtinde Zehra ile iş birliği içinde gaz ticareti yapmaktadır. Bariz olanları Ala el Kayrat ve Ebu Cuma el Halebi oldup Zehra ile birlikte semtteki gaz piyasasına hâkim durumuna geldi. İşleri diğer mahallelere de uzamıştır ki Tay semti gaz tüccarlarından biri NSO’ya çoğu müşterisinin PYD kontrolü altındaki bölgelerden olduğunu söyledi.

Tay semti tacirlerinden biri de NSO’ya, El Süveydiye fabrikasının üretim gücünün Haseke ilinin tüm gaz ihtiyacını karşılamaya ve başka illere de ihracat imkânı verdiğini söyleyerek Enerji Heyeti görevlilerinin elde ettiği karların üretimde oynamaya sevk ettiği, gazın ilde büyük miktarda bulunması durumunda görevlilerin fabrikada bir sorun çıkartıp üretimi durdurdukları ve dolayısıyla bir daha fiyatlara zam gelerek yeni bir kriz olmasına neden olduğunu açıkladı. 


*1500’den fazla tüp Tay semtindeki haftalık satışı

Kamışlı şehrine her hafta pazartesi ve perşembe günlerinde 2400 tüp gelip yetkililer 500’ünü PYD kontrol bölgelerine dağıtıp kalanı Tay semtine göndermektedir.

PYD yönetimi yetkililere bir adet tüpü sadece 4,5 Dolar karşılığındaki 2100 SL’na satmayı ağırlığı 23 km’den az olmamasıyla satmasını zorunlu kılmaktadır. Bazı yetkililer dolu tüplerden boş olanlara bir miktar gaz aktararak elindeki tüp sayısının artmasını sağlamaktadır.

Yetkililer Tay semtine tüpü 2500 SL ‘na satmaktadır. Oradaki tüccarlar ağırlığını azaltıp yeni tüpler doldurmaktadır. Böylece her ağırlığa farklı fiyat olmaktadır. 20 km tüp 2500 SL’na satılırken her fazla km için 1 Dolar değerindeki 500 SL artmaktadır. Dökme adlı hile yapılmamış tüp ise 8,5 Dolar karşılığındaki 3800-4000 SL’na satılmaktadır.

Tay semtine haftalık 1500 tüp gelmekte olup tüccarlar 5.5 Dolar/ 2500 SL fiyatına alırken yetkili her tüp için yaklaşık 500 SL kazanış olur. Tacir 3 km boşalttıktan sonra aynı fiyata satar. Her bir km fazla için de 500 SL arttırmaktadır. Böylece yetkililerin bu işteki kazancı 2130 Dolar/ 1 milyon SL’dır. 

Tay semtinde gaz, büyük miktarlarda bulunmaktadır. Ancak Kamışlı’nın diğer semtleri, gaz üretimini yapan El Süveydiye fabrikasının SDG kontrolü altında olmasına rağmen çoğu zaman gaz eksikliği ya da bulunmamasını ek mazot ve ekmek gibi temel ihtiyaçların bulunmamasını yaşaması halkın öfkesine özellikle de Tay semtine gidip ihtiyacı olduğu malzemeleri almak zorunda kaldıklarında yol açmaktadır.


Bu içeriği paylaş